I Wstęp

Na podstawie obserwacji z ostatnich lat oraz przeprowadzonych diagnoz w pracy w szkole zauważyłam, że m.in. z powodu pandemii, izolacji, nauki hybrydowej, uczniowie mają coraz większe trudności z samodzielnym radzeniem sobie ze stresem, lękiem itp. Niekiedy błahe sytuacje wywołują u nich przeżywanie stanów traumatycznych – często kończących się zaburzeniami o charakterze psychicznym. Niewątpliwie jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy był brak lub ograniczenie bezpośredniego wsparcia i ukierunkowania ze strony dorosłych
i rówieśników podczas wzmagania się z problemami dnia codziennego w czasach pandemii. Dlatego też główną przyczyną opracowania programu jest chęć społeczno-emocjonalnego wsparcia zainteresowanych ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki i atmosfery panującej w salach egzaminacyjnych podczas zdawania egzaminów.

II Założenia ogólne

1. Program skierowana jest do uczniów klasy ósmej i maturalnej.

2. Główne założenia pracy na zajęciach:

– wykorzystanie potencjału uczniów, rodziców i nauczycieli we wspólnym pokonywaniu sytuacji traumatycznych,

– zapoznanie zainteresowanych z matodami zawartymi w programie „Moja przestrzeń”,

– wdrożenie pracy etapowej prezentowaną metodą.

III Cele 

Cel główny:
społeczno-emocjonalne wsparcie uczniów w zdawaniu egzaminów końcowych.

Cele szczegółowe:

– poprawa jakości i komfortu psychoemocjonalnego podczas konfrontacji z sytuacjami problemowymi,

– wzmożenie koncentracji uwagi w sytuacjach zadaniowych,
– nabywanie umiejętności relaksu oraz tego, jak radzić sobie ze stresem,
– zmniejszenie negatywnego wpływu napięcia nerwowego, „paraliżującego” możliwość konstruktywnego działania,
– wypracowanie w sobie umiejętności panowania nad złymi emocjami, kiedy pojawiają się gniew lub zdenerwowanie,
– nabycie umiejętności czerpania energii z przebywania w grupie,
– umiejętność czerpania radości z prostych, nawet najbardziej banalnych rzeczy,
– korzystanie z technik tonizacji nagatywnych emocji w sytuacjach psychogennych,
– życie w harmonii z innymi ludźmi i ze środowiskiem,

– zachęcanie do korzystania z ćwiczeń poprawiających równowagę emocjonalną,

– bieżąca analiza postępów uczniów w nabywaniu w/w umiejętności.

IV Metody i formy

indywidualne, zespołowe, grupowe, przy czym:
Nauczyciel – koordynator wspólnie z wychowawcami klas, nauczycielami wspomagającymi, rodzicami, środowiskiem szkolnym, a przede wszystkim z dziećmi i młodzieżą buduje bezpieczną przestrzeń do przeżyć emocjonalno-społecznych.

Uczeń – nabywa umiejętności radzenia sobie w silnym stresie, posługuje się oddechem jako formą opanowania negatywnych emocji oraz zna podstawowe techniki przywracania homeostazy. Usystematyzowuje swoje działania w trakcie przystępowania do egzaminu końcowego.

V Przewidywane osiągnięcia (korzyści wdrożenia innowacji)

Korzyści płynące z przedstawionego przeze mnie programu trafnie ujął Bessel Van Der Kolk
w opracowaniu pt:„Strach ucieleśniony”:

„(…) ZNALEŹĆ słowa tam, gdzie ich wcześniej nie było, a w efekcie móc PODZIELIĆ się z drugim CZŁOWIEKIEM swoim najgłębszym bólem i najgłębszymi uczuciami. To jedno z najbardziej poruszających doświadczeń jakie dane nam jest przeżyć, a współczucie – stan, w którym dotąd nie wypowiedziane słowa można odnaleźć, WYPOWIEDZIEĆ i OTRZYMAĆ ODPOWIEDŹ,
to kluczowa wartość w leczeniu wywołanej traumą IZOLACJI – zwłaszcza, gdy inne osoby w naszym życiu tylko ignorowały nas lub uciszały. Możliwość swobodnej, nieskrępowanej KOMUNIKACJI to przeciwieństwo przeżywania traumy.”

VI Tematyka zajęć

Program zakłada możliwość pracy terapeutycznej w oparciu o metody oddechowe. Jest to nowatorski sposób odzyskiwania kontaktu ze sobą, swoim ciałem oraz światem poprzez oddech, dźwięk, ruch, dotyk, świadomą ekspresję emocjonalną oraz medytację. Metody ta zakładają, że rodzimy się z naturalną zdolnością do bycia w kontakcie ze sobą i światem. Często, gdy jako dzieci doświadczaliśmy zbyt trudnych sytuacji, radziliśmy sobie
z pojawiającymi się w nas emocjami za pomocą odcinania się od ich przeżywania, chcieliśmy przestać je czuć. Nasze uczucia doświadczane są w ciele, więc żeby nie mieć z nimi kontaktu ciało musi zostać „zamrożone”, „odcięte”, unieruchomione. Wtedy również spłycamy oddech.
Możemy mieć trudność w doświadczaniu wszystkich emocji bądź tylko niektórych, np. smutku, lęku czy złości. Zazwyczaj objawia się to wzmożonym napięciem emocjonalnym, skrępowaniem, sztywnością całego ciała lub poszczególnych jego części, niepokojem, poczuciem pustki albo rozdrażnienia, niemożnością rozluźnienia się, znalezienia spokoju wewnętrznego czy sensu w życiu. Tymczasem droga do spokoju, energii, witalności, żywego kontaktu z innymi, poczucia sensu czy głębszego poczucia szczęścia wiedzie poprzez odzyskanie kontaktu z różnymi częściami siebie, ich integrację oraz zaakceptowanie.

Mindfullness – trening uważności, podczas którego angażujemy wszystkie nasze zmysły, stajemy się świadomi naszego ciała, emocji, myśli oraz tego, co dzieje się wokół nas. To celowe (czyli świadome) skierowanie swojej uwagi na to, czego doznaje się w danej chwili – tu i teraz (nie wybieganie w przyszłość, ani nie wracanie do przeszłości). Człowiek doświadcza czegoś w danym momencie, ale nie myśli, co to oznacza, nie zastanawia się nad tym, tylko wycisza emocje i niejako „odsuwa umysł na bok”, by mógł skupić się na doświadczeniu chwili obecnej, by mógł przyjmować i postrzegać docierające do niego informacje jasno, bez ładunku emocjonalnego, nie przez filtr ukształtowanych wcześniej poglądów.

Podstawy DMT (Dance Movement Therapy)– to całościowy system, oparty na założeniu, że sposób, w jaki się poruszamy, odzwierciedla i wpływa na sposób, w jaki przeżywamy życie. System ten sprzyja obserwacji ruchu i rozumieniu języka ciała, co znajduje ogromne zastosowanie w pracy terapeutycznej. Opracowany został w początkach XX wieku przez wybitnego choreografa Rudolfa Labana i jest stale udoskonalany przez jego najbardziej zaawansowanych praktyków. Największy wkład w rozwój tej dziedziny maja niewątpliwie Warren Lamb i Irmgard Barttenieff.

VIII. Spodziewane efekty

• Zmniejszenie poziomu napięcia psychoemocjonalnego podczas przystepowania do zdawania egzaminów końcowych,

• Rozwijanie umiejętności samokontroli psychoemocjonalnej uczniów,

• Umacnianie wartości umiejętności swobodnego wyrażania siebie z uwzględnieniem przyjętych reguł i norm społecznych,

• Zaangażowanie w pracę zespołową na zasadzie budowania więzi społeczno-emocjonalnych
  z rówieśnikami i najbliższym otoczeniem w celu rozwijania kompetencji społeczno-emocjonalnych,

• Ukierunkowanie na pracę nad sobą – odczuwaniem „własnego ja”- jako jednostki i „ja”- jako podmiotu szerszej społeczności, empatii, relacjach indywidualnych oraz w grupie w oparciu o prezentowane metody i techniki radzenia sobie w sytuacjach problemowych, konfliktowych, zadaniowych i traumatyzujących,

• Indywidualizacja nauczania – podnoszenie wyników edukacyjnych uczniów.

   

IX. Podsumowanie

Niniejszy innowacja ma na celu wspomaganie uczniów w/w klas w radzeniu sobie z sytuacjami stresogennymi, związanymi z podchodzeniem do egzaminów końcowych. Niezbędna do osiągnięcia wymienionych celów jest praca etapowa: indywidualna, grupowa oraz z całym zespołem klasowym wraz z wychowawcą. Korzystne jest też zaangażowanie najbliższego otoczenia uczniów. Zajęcia powinny odbywać się w sali przestrzennej bez ławek i krzeseł, niezbędne są karimaty.
Do każdej grupy wiekowej przygotowany jest inny zestaw ćwiczeń konspektów i scenariuszy zajęć.